Beequation
เรียนรู้ › หัวข้อคณิตศาสตร์ประถม › การวัด
คู่มือรายหัวข้อ
การวัด
การวัดคือเปรียบเทียบสิ่งที่อยากรู้กับหน่วยที่กำหนด ก่อนคำนวณต้องถามว่ากำลังวัดความยาว น้ำหนัก ความจุ พื้นที่ หรือปริมาตร เลข 5 เพียงอย่างเดียวไม่พอ เพราะ 5 เซนติเมตรกับ 5 เมตรต่างกันมาก
เรียนเรื่องนี้เมื่อไร
ใช้กรอบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 ฉบับปรับปรุงคณิตศาสตร์ พ.ศ. 2560 เป็นแนวทาง โรงเรียนจัดลำดับบทได้ต่างกัน และบางโรงเรียน ป.1–ป.3 ใช้หลักสูตรใหม่ กิจกรรมเตรียมความพร้อมไม่ใช่ข้อสอบรายชั้น
| ชั้นเรียน | จุดเน้น |
|---|---|
| อนุบาล 3 | เปรียบเทียบยาว สั้น หนัก เบา และตวงเล่น |
| ป.1 | ความยาวเป็นเซนติเมตร เมตร น้ำหนักเป็นกิโลกรัมและขีด |
| ป.2 | หน่วยความยาว น้ำหนัก และความจุเป็นลิตร |
| ป.3 | เลือกเครื่องมือและใช้หน่วยละเอียดขึ้น |
| ป.4 | ความยาวรอบรูปและพื้นที่สี่เหลี่ยมมุมฉาก |
| ป.5 | พื้นที่สี่เหลี่ยมและปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก |
| ป.6 | พื้นที่สามเหลี่ยม หลายเหลี่ยม วงกลม และปริมาตร |
เข้าใจทีละขั้น
1. เริ่มที่ศูนย์และไม่เว้นช่อง
วัดดินสอโดยวางปลายหนึ่งตรงขีด 0 ของไม้บรรทัด ไม่ใช่ตรงขอบพลาสติก ถ้าเริ่มที่ขีด 2 และปลายอีกด้านอยู่ขีด 9 ความยาวคือ 9 2 = 7 เซนติเมตร การอ่านปลายที่ 9 อย่างเดียวจะทำให้ตอบเกิน
2. เลือกเครื่องมือกับหน่วย
ความยาวโต๊ะใช้สายวัดหรือไม้เมตร น้ำหนักข้าวใช้เครื่องชั่ง ความจุน้ำใช้ภาชนะตวงที่มีขีดหน่วย ลองคาดก่อนวัดแล้วเทียบผล ค่าคลาดเคลื่อนเล็กน้อยเป็นโอกาสตรวจวิธีวางเครื่องมือ ไม่ใช่หลักฐานว่าเด็กไม่เข้าใจเสมอ
3. เปลี่ยนหน่วยโดยรักษาปริมาณ
1 เมตร = 100 เซนติเมตร, 1 กิโลกรัม = 1,000 กรัม, 1 ลิตร = 1,000 มิลลิลิตร และ 1 ขีด = 100 กรัม ข้าว 2 กิโลกรัม 3 ขีดจึงหนัก 2,300 กรัม ให้เด็กบอกก่อนว่าหน่วยใหม่เล็กลง ตัวเลขจึงมากขึ้น
4. รอบรูปกับพื้นที่
แปลงผักสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาว 6 เมตร กว้าง 4 เมตร รั้วรอบแปลงยาว 6 + 4 + 6 + 4 = 20 เมตร แต่พื้นที่ปลูกเป็น 6 4 = 24 ตารางเมตร ใช้เชือกแทนขอบกับกระดาษตารางแทนพื้นในรูป จะเห็นว่าวัดคนละอย่าง
5. ปริมาตรนับเป็นชั้น
กล่องยาว 5 ซม. กว้าง 3 ซม. สูง 2 ซม. ชั้นล่างวางลูกบาศก์หน่วยได้ 15 ลูก มี 2 ชั้น จึงมีปริมาตร 30 ลูกบาศก์เซนติเมตร สูตรยาว กว้าง สูงมาจากการนับลูกบาศก์ ไม่ใช่การบวกความยาวสามด้าน
6. หน่วยและความแม่นยำของภาพ
ภาพในใบงานอาจย่อหรือขยาย ต้องอ่านว่ากำหนดให้หนึ่งช่องแทนอะไร ถ้าบอกช่องละ 1 ตารางเซนติเมตร ให้ใช้ข้อมูลนั้น ไม่เอาไม้บรรทัดวัดหน้าจอแทน ส่วนการวัดของจริงให้ระบุหน่วยและความละเอียดที่เครื่องมืออ่านได้
ถามให้ครบสามอย่างก่อนเริ่ม: จะวัดอะไร ใช้เครื่องมืออะไร และตอบหน่วยอะไร วิธีนี้ช่วยมากกว่าให้จำสูตรหลายสูตรพร้อมกัน
จุดที่มักสับสน
- เริ่มวัดที่ขอบไม้บรรทัดแทนขีดศูนย์
- บวกค่าต่างหน่วยทันที เช่น 2 เมตรกับ 30 เซนติเมตรโดยไม่แปลง
- เขียนพื้นที่เป็นเซนติเมตร หรือเขียนความยาวรอบรูปเป็นตารางเซนติเมตร
กิจกรรมสั้น ๆ ที่บ้าน
- นักคาดความยาว: คาดความยาวหนังสือแล้ววัดจากขีด 0
- ร้านข้าวสารจำลอง: ใช้บัตร 1 กก. กับ 500 กรัมรวมเป็น 1,500 กรัม
- ตวงน้ำ: ใช้ถ้วยตวง 250 มล. จำนวน 4 ถ้วยได้ 1 ลิตร โดยมีผู้ใหญ่ดูแล
- รั้วแปลงผัก: ใช้เชือกวางสี่เหลี่ยมสองแบบที่รอบรูปเท่ากันแล้วเทียบพื้นที่
โจทย์ท้าคิดจากอินดี้อินดี้มีริบบิ้น 2 เมตร 30 เซนติเมตร ใช้ไป 85 เซนติเมตร เธอเหลือเท่าไร ดูเฉลย
2 เมตร 30 เซนติเมตร = 230 เซนติเมตร ลบ 85 เหลือ 145 เซนติเมตร หรือ 1 เมตร 45 เซนติเมตร ตรวจว่า 145 + 85 = 230
ใบงานสำหรับฝึกต่อ
เลือกตามเรื่องที่เด็กเรียนแล้ว ไม่ต้องทำทั้งชุดในครั้งเดียว ให้เด็กเล่าวิธีคิดหนึ่งข้อก่อนเปิดเฉลย
ความยาวรอบรูปและพื้นที่ป.4, ป.5 · รูปสี่เหลี่ยมมุมฉากบนตารางหน่วยดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (2 KB) · ข้อความเบรลล์ (4 KB) · ภาพนูนสัมผัส (PDF) (60 KB)
คำถามที่พบบ่อย
1 ขีด = 100 กรัม ดังนั้น 3 ขีด = 300 กรัม และ 10 ขีด = 1 กิโลกรัม
ไม่เสมอ สี่เหลี่ยม 6 4 มีรอบรูป 20 และพื้นที่ 24 ส่วนสี่เหลี่ยม 8 2 มีรอบรูป 20 แต่พื้นที่ 16
เริ่มด้วยการวัดและนับหน่วยก่อน สูตรช่วยย่อวิธีคิดเมื่อเด็กเข้าใจว่าสูตรกำลังนับอะไร
ฝึกกับอินดี้
ฝึกความสัมพันธ์ของจำนวนผ่านรังผึ้งใน Beequation Kids เลือกคณิตคิดสบายเพื่อใช้ภาพจุดและคำใบ้เส้นจำนวนในด่านและการฝึก หรือเลือกไม่จับเวลาในด่านและโจทย์ประจำวัน