Beequation
เรียนรู้ › หัวข้อคณิตศาสตร์ประถม › การบวกและการลบ
คู่มือรายหัวข้อ
การบวกและการลบ
การบวกใช้รวมจำนวนหรือหาจำนวนหลังเพิ่ม ส่วนการลบใช้หาจำนวนที่เหลือ ความต่าง หรือส่วนที่ขาด โจทย์ไม่ได้บอกเครื่องหมายด้วยคำคำเดียวเสมอ เช่น มีเงิน 20 บาท อยากซื้อสมุด 35 บาท ต้องหาเพิ่มอีกเท่าไร เป็นการหาส่วนที่ขาด: 35 20 = 15 บาท
เรียนเรื่องนี้เมื่อไร
ตารางนี้ใช้กรอบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 ฉบับปรับปรุงคณิตศาสตร์ พ.ศ. 2560 โรงเรียนอาจเรียงบทต่างกัน โดยเฉพาะ ป.1–ป.3 ที่ใช้หลักสูตรใหม่ ให้เลือกตามเรื่องที่ลูกกำลังเรียน
| ชั้นเรียน | จุดเน้น |
|---|---|
| อนุบาล 3 | เล่นเพิ่มและหยิบออกจากกลุ่มเล็ก |
| ป.1 | บวกและลบในขอบเขต 100 และ 0 |
| ป.2 | บวกและลบจำนวนถึง 1,000 |
| ป.3 | บวกและลบจำนวนถึง 100,000 และแก้โจทย์ |
| ป.4 | จำนวนมากขึ้นและการบวกลบทศนิยม |
| ป.5 | บวกลบเศษส่วนและจำนวนคละต่อเนื่อง |
| ป.6 | เลือกวิธีคำนวณและตรวจโจทย์หลายขั้น |
เข้าใจทีละขั้น
1. สร้างสิบก่อน
มะลิมีดินสอ 8 แท่ง ได้เพิ่ม 5 แท่ง แยก 5 เป็น 2 กับ 3 จะได้ 8 + 2 = 10 แล้ว 10 + 3 = 13 การแยกไม่ได้เปลี่ยนจำนวนดินสอ ใช้กรอบสิบหรือฝาขวดให้เห็นว่าเติมช่องว่างก่อนแล้วเหลือเท่าไร
2. ใช้การบวกตรวจการลบ
17 9 = 8 เพราะ 9 + 8 = 17 ถ้าเด็กนับถอยหลังพลาด ลองนับเพิ่มจาก 9 ถึง 10 อีก 1 และจาก 10 ถึง 17 อีก 7 รวมเพิ่ม 8 วิธีนับเพิ่มเหมาะมากเมื่อสองจำนวนอยู่ใกล้กัน
3. ตั้งบวกให้หลักตรงกัน
347 + 285: หลักหน่วย 7 + 5 = 12 เขียน 2 ทด 1 สิบ; หลักสิบ 4 + 8 + 1 = 13 สิบ เขียน 3 ทด 1 ร้อย; หลักร้อย 3 + 2 + 1 = 6 ได้ 632 จำนวนที่ทดมีหน่วยตามหลัก ไม่ใช่เลข 1 ที่ลอยมาโดยไม่มีความหมาย
4. กระจายเมื่อหลักนั้นไม่พอลบ
532 178: กระจาย 1 สิบเป็น 10 หน่วย เหลือ 2 สิบกับ 12 หน่วย ลบหน่วยได้ 12 8 = 4 จากนั้นกระจาย 1 ร้อยเป็น 10 สิบ ได้ 12 สิบ ลบ 7 สิบเหลือ 5 สิบ และ 4 ร้อยลบ 1 ร้อยเหลือ 3 ร้อย คำตอบ 354 ตรวจด้วย 354 + 178 = 532
5. เล่าเรื่องก่อนเขียนประโยคสัญลักษณ์
ห้องสมุดมีหนังสือ 46 เล่ม ยืมออกไปจำนวนหนึ่งแล้วเหลือ 29 เล่ม เขียนได้ว่า 46 □ = 29 ดังนั้นยืมออก 17 เล่ม เพราะ 29 + 17 = 46 วาดแถบทั้งก้อนเป็น 46 แล้วแบ่งเป็นส่วนเหลือกับส่วนยืม ช่วยให้เลือกการดำเนินการจากเรื่องแทนการเดาคำสำคัญ
ใช้วิธีตั้งลบแบบเดียวกับที่โรงเรียนกำลังสอนก่อน ให้ลูกอธิบายว่ากระจายอะไรเป็นอะไร ถ้าเขียนค่าที่แก้ไว้ชัดจะตรวจงานของตนเองได้
จุดที่มักสับสน
- ลบเลขน้อยออกจากเลขมากในทุกหลักโดยไม่ดูตัวตั้ง: 52 38 ไม่ใช่ 26 แต่เป็น 14
- จัดหลักตามขอบกระดาษแทนค่าประจำหลัก โดยเฉพาะเมื่อจำนวนมีหลักไม่เท่ากัน
- ใช้คำว่า รวมแล้ว ต้องบวกทุกครั้ง แม้โจทย์จะให้ผลรวมและถามส่วนที่ขาด
กิจกรรมสั้น ๆ ที่บ้าน
- ซ่อนฝาขวด: มี 10 ฝา เห็น 6 ฝา ซ่อน 4 ฝา ให้เล่าวิธีรู้
- ทางเดินสิบ: เริ่มที่ 8 เดินอีก 5 ช่อง หยุดที่ 10 แล้วนับส่วนที่เหลือ
- ผลรวมเดียวหลายคู่: สร้างคู่ที่รวมได้ 15 เช่น 7 กับ 8 หรือ 6 กับ 9
- ตรวจใบเสร็จสมมติ: สมุด 18 บาทกับดินสอ 7 บาท รวม 25 บาท
โจทย์ท้าคิดจากอินดี้อินดี้มีดอกไม้ 46 ดอก เก็บเพิ่ม 28 ดอก แล้วให้เพื่อน 19 ดอก เธอเหลือกี่ดอก ดูเฉลย
46 + 28 = 74 แล้ว 74 19 = 55 ดอก ตรวจอีกทาง: 28 19 = 9 และ 46 + 9 = 55 เรื่องนี้ให้ลบหลังเก็บเพิ่มจึงมีดอกไม้พอ
ใบงานสำหรับฝึกต่อ
เลือกเฉพาะส่วนที่เด็กเคยเรียน ใช้ของจริงหรือภาพช่วยได้ หลังทำให้เลือกหนึ่งข้อมาเล่าว่าตรวจอย่างไร
คู่จำนวนที่รวมได้ 10อนุบาล 3, ป.1 · เติมส่วนที่ขาดให้ครบ 10ดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (1 KB) · ข้อความเบรลล์ (3 KB)
คู่จำนวนที่รวมได้ 20ป.1, ป.2 · เชื่อมคู่จำนวน 10 กับคู่จำนวน 20ดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (1 KB) · ข้อความเบรลล์ (3 KB)
บวกและลบไม่เกิน 20ป.1, ป.2 · ฝึกผลบวกและผลต่างด้วยจำนวนเล็กดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (2 KB) · ข้อความเบรลล์ (4 KB)
ตั้งบวกจำนวนสามหลักป.2, ป.3 · บวกตามหลักและฝึกการทดดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (1 KB) · ข้อความเบรลล์ (3 KB)
ตั้งลบจำนวนสามหลักป.2, ป.3 · ลบตามหลักและฝึกการกระจายดาวน์โหลด PDFฉบับตัวอักษรใหญ่ · ฉบับอ่านสะดวก
อักษรเบรลล์ (BRF) (1 KB) · ข้อความเบรลล์ (3 KB)
คำถามที่พบบ่อย
การทดในการบวกจัดหน่วยเล็กครบสิบเป็นหน่วยใหญ่ การกระจายในการลบเปลี่ยนหน่วยใหญ่เป็นหน่วยเล็ก จำนวนรวมยังเท่าเดิม
ไม่จำเป็น เช่น 299 + 1 คิดได้ว่า 300 เลือกวิธีที่เหมาะและอธิบายได้
ได้ ถ้าวิธีสอดคล้องกับความหมายของโจทย์ ให้ตรวจด้วยอีกวิธีและดูรูปแบบการเขียนที่ครูขอ
ฝึกกับอินดี้
ฝึกความสัมพันธ์ของจำนวนผ่านรังผึ้งใน Beequation Kids เลือกคณิตคิดสบายเพื่อใช้ภาพจุดและคำใบ้เส้นจำนวนในด่านและการฝึก หรือเลือกไม่จับเวลาในด่านและโจทย์ประจำวัน