เรียนรู้ › คำศัพท์คณิตศาสตร์ประถม

เรียนรู้คณิตศาสตร์

คำศัพท์คณิตศาสตร์ประถม

เลือกพยัญชนะต้นของคำ คำที่มีสระนำจัดตามพยัญชนะ เช่น เศษส่วน อยู่หมวด ศ คำอธิบายนี้ใช้เป็นจุดเริ่ม แล้วกลับไปดูภาพและกิจกรรมในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

ก · ข · ค · จ · ฉ · ช · ต · ท · บ · ป · ผ · พ · ม · ร · ล · ว · ศ · ส · ห · อ

การกระจาย

เปลี่ยนหน่วยใหญ่เป็นหน่วยเล็กโดยจำนวนรวมเท่าเดิม เช่น 1 สิบเป็น 10 หน่วย ใช้เมื่อตั้งลบในประถมต้น

การทด

รวมหน่วยเล็กครบสิบเป็นหน่วยถัดไป เช่น 12 หน่วยเป็น 1 สิบกับ 2 หน่วย ใช้ในการตั้งบวกและคูณ

กราฟเส้น

ข้อมูลที่วางเป็นจุดแล้วเชื่อมเพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลง เช่น ความสูงต้นไม้ตามวัน พบใน ป.5

ขีด

หน่วยน้ำหนักที่ใช้ในชีวิตประจำวัน 1 ขีด = 100 กรัม และ 10 ขีด = 1 กิโลกรัม พบตั้งแต่ประถมต้น

ค่าประจำหลัก

ค่าที่กำหนดตามตำแหน่ง เช่น หลักหน่วยมีค่า 1 หลักสิบมีค่า 10 ใน 47 เลข 4 จึงมีค่า 40

ค่าประมาณ

ค่าที่ใกล้จำนวนจริงตามหลักที่กำหนด เช่น 248 ประมาณเป็นจำนวนเต็มสิบได้ 250 ใช้ใน ป.4 เป็นต้นไป

ค.ร.น.

คูณร่วมน้อย: พหุคูณร่วมบวกที่น้อยที่สุด เช่น ค.ร.น. ของ 4 กับ 6 คือ 12 พบใน ป.6

ความยาวรอบรูป

ผลรวมความยาวขอบทั้งหมดของรูป สี่เหลี่ยม 6 × 4 เมตรมีรอบรูป 20 เมตร

จำนวน

สิ่งที่บอกปริมาณหรือตำแหน่ง เช่น จำนวนห้าสิบสองเขียนด้วยตัวเลข 52

จำนวนคู่

จำนวนนับที่แบ่งเป็นกลุ่มละ 2 ได้โดยไม่มีเศษ เช่น 8; ศูนย์ก็เป็นจำนวนคู่

จำนวนคี่

จำนวนนับที่หารด้วย 2 แล้วเหลือเศษ 1 เช่น 7 พบใน ป.2

จำนวนคละ

จำนวนเต็มกับเศษส่วนแท้ เช่น 1¾ เท่ากับ 7/4 พบใน ป.4

จำนวนเฉพาะ

จำนวนนับมากกว่า 1 ที่มีตัวประกอบบวกเพียง 1 และตัวมันเอง เช่น 2, 3, 5; 1 ไม่เป็นจำนวนเฉพาะ

เฉลย

คำตอบพร้อมวิธีตรวจ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องเปิดก่อนลอง เช่น ตรวจ 17 − 9 = 8 ด้วย 9 + 8 = 17

ชั่วโมง

หน่วยเวลา 1 ชั่วโมง = 60 นาที ดังนั้นครึ่งชั่วโมงคือ 30 นาที

ตัวเลข

สัญลักษณ์เขียนจำนวน ในหน้านี้ใช้เลขอารบิก 0–9 เช่น 52 ใช้ตัวเลข 5 และ 2

ตัวประกอบ

จำนวนนับที่หารอีกจำนวนลงตัว เช่น 3 เป็นตัวประกอบของ 12 เพราะ 12 ÷ 3 = 4 พบใน ป.6

ตัวตั้ง

จำนวนที่เริ่มนำมาลบหรือหาร เช่น ใน 24 ÷ 6 = 4 ตัวตั้งคือ 24

ตัวหาร

จำนวนที่นำไปหารตัวตั้ง ใน 24 ÷ 6 = 4 ตัวหารคือ 6

ตัวเศษ

จำนวนเหนือเส้นเศษส่วน บอกจำนวนส่วนที่เลือก เช่น ใน ¾ ตัวเศษคือ 3

ตัวส่วน

จำนวนใต้เส้นเศษส่วน บอกว่าหนึ่งหน่วยแบ่งเป็นกี่ส่วนเท่ากัน เช่น ใน ¾ ตัวส่วนคือ 4

ตัวไม่ทราบค่า

จำนวนที่ยังไม่รู้ แทนด้วยช่องว่างหรือสัญลักษณ์ เช่น 7 + □ = 10 ช่องว่างเป็น 3

ตารางสองทาง

ตารางที่อ่านข้อมูลจากทั้งหัวแถวและหัวคอลัมน์ เช่น จำนวนหนังสือแยกตามชนิดและวัน พบใน ป.4

ทศนิยม

รูปเขียนจำนวนที่ขยายหลักไปทางขวาของจุด เช่น 0.35 คือ 3 ส่วนสิบกับ 5 ส่วนร้อย

เท่ากับ

ความสัมพันธ์ที่สองข้างมีค่าเดียวกัน เช่น 8 + 5 = 10 + 3 เพราะทั้งสองข้างเป็น 13

แบบรูป

ลำดับที่มีกฎหรือส่วนซ้ำ เช่น 4, 8, 12, 16 เมื่อกำหนดให้เพิ่มทีละ 4

บัญญัติไตรยางศ์

วิธีหาอีกปริมาณโดยใช้ความสัมพันธ์ที่เป็นสัดส่วน เช่น 3 เล่ม 45 บาท ราคาคงที่จึง 1 เล่ม 15 บาท และ 5 เล่ม 75 บาท

บาท

หน่วยเงิน 1 บาท = 100 สตางค์ เงิน 12.50 บาทคือ 12 บาท 50 สตางค์

ปริมาตร

ขนาดของเนื้อที่สามมิติ เช่น กล่อง 3 × 2 × 2 ซม. มีปริมาตร 12 ลูกบาศก์เซนติเมตร

ประโยคสัญลักษณ์

การใช้จำนวนและเครื่องหมายแทนความสัมพันธ์ เช่น 8 + 5 = 13 แทนการรวมของสองกลุ่ม

ผลบวก

คำตอบของการบวก เช่น 7 + 5 = 12 ผลบวกคือ 12

ผลต่าง

คำตอบของการลบ เช่น 12 − 7 = 5 ผลต่างคือ 5

ผลคูณ

คำตอบของการคูณ เช่น 4 × 6 = 24 ผลคูณคือ 24

ผลหาร

คำตอบส่วนที่ได้จากการหาร ใน 17 ÷ 5 = 3 เศษ 2 ผลหารเป็น 3 และเศษเป็น 2

แผนภูมิรูปภาพ

การแสดงข้อมูลด้วยภาพ ต้องอ่านว่าหนึ่งภาพแทนเท่าไร เช่น หนึ่งภาพแทน 2 คน

แผนภูมิแท่ง

การแสดงจำนวนด้วยความยาวแท่ง อ่านชื่อแกน หน่วย และช่วงมาตราส่วนก่อนตอบ

แผนภูมิรูปวงกลม

วงกลมที่แบ่งเป็นส่วนเพื่อแสดงข้อมูลเทียบทั้งหมด เช่น ¼ ของวงแทน 25% พบใน ป.6

พื้นที่

ขนาดของบริเวณสองมิติ วัดเป็นตารางหน่วย เช่น สี่เหลี่ยม 5 × 3 ซม. มีพื้นที่ 15 ตารางเซนติเมตร

พหุคูณ

ผลจากการคูณจำนวนด้วยจำนวนนับ เช่น พหุคูณบวกของ 4 ได้แก่ 4, 8, 12, 16

มุมฉาก

มุมขนาด 90° เช่น มุมของสี่เหลี่ยมจัตุรัส

มุมแหลม

มุมที่มากกว่า 0° แต่น้อยกว่า 90° เช่น 45°

มุมป้าน

มุมที่มากกว่า 90° แต่น้อยกว่า 180° เช่น 120°

มาตราส่วน

ความสัมพันธ์ระหว่างระยะในภาพกับระยะจริง เช่น 1 : 100 ใช้หน่วยเดียวกันทั้งสองข้าง

ร้อยละ

จำนวนต่อ 100 เขียนด้วย % ได้ เช่น 25% เท่ากับ ¼

รัศมี

ส่วนของเส้นตรงจากจุดศูนย์กลางวงกลมไปถึงเส้นรอบวง

รูปคลี่

รูปบนพื้นราบที่พับขึ้นเป็นรูปทรงสามมิติได้ ต้องตรวจตำแหน่งหน้าว่าไม่ทับกัน

ระยะเวลา

ช่วงที่ผ่านไประหว่างเวลาเริ่มกับเวลาจบ เช่น 09:40 ถึง 10:15 ใช้ 35 นาที

ลิตร

หน่วยความจุหรือปริมาตร 1 ลิตร = 1,000 มิลลิลิตร

วงกลม

รูปบนพื้นราบที่มีเส้นรอบวง ทุกจุดบนเส้นรอบวงห่างจุดศูนย์กลางเท่ากัน ไม่เหมือนทรงกลมที่เป็นสามมิติ

เศษ

ส่วนที่เหลือจากการแบ่งจำนวนนับ เช่น 17 ÷ 5 = 3 เศษ 2 โดยเศษต้องน้อยกว่าตัวหาร

เศษส่วน

จำนวนส่วนที่เท่ากันเทียบหนึ่งหน่วย เช่น ¾ คือเลือก 3 ส่วนจากทั้งหมด 4 ส่วนเท่ากัน

เศษส่วนที่เท่ากัน

รูปเขียนต่างกันแต่ค่าเดียวกัน เช่น ½ = 2/4 = 4/8

เศษส่วนแท้

เศษส่วนที่ตัวเศษน้อยกว่าตัวส่วนสำหรับเศษส่วนบวก เช่น ¾ มีค่าน้อยกว่า 1

เศษเกิน

เศษส่วนที่ตัวเศษมากกว่าหรือเท่ากับตัวส่วนสำหรับเศษส่วนบวก เช่น 7/4 หรือ 4/4

สตางค์

หน่วยย่อยของเงินบาท 25 สตางค์ = 0.25 บาท และ 100 สตางค์ = 1 บาท

สูตรคูณ

ความสัมพันธ์ของผลคูณที่ใช้ซ้ำ เช่น 6 × 7 = 42 เชื่อมกับ 42 ÷ 6 = 7

เส้นจำนวน

เส้นที่วางจำนวนตามลำดับด้วยช่วงหน่วยเท่ากัน ใช้เทียบจำนวนและแสดงการเพิ่มลด

เส้นผ่านศูนย์กลาง

ส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมสองจุดบนเส้นรอบวงผ่านศูนย์กลาง ยาวเป็นสองเท่าของรัศมี

ห.ร.ม.

หารร่วมมาก: ตัวประกอบร่วมบวกที่มากที่สุด เช่น ห.ร.ม. ของ 12 และ 18 คือ 6

หลักหน่วยและหลักสิบ

ตำแหน่งของเลขโดดในจำนวน เช่น 47 มี 4 ในหลักสิบและ 7 ในหลักหน่วย

อัตราส่วน

การเปรียบเทียบสองปริมาณตามลำดับ เช่น แดง : ฟ้า = 2 : 3 รวม 5 ส่วน ไม่ใช่แดงเป็น 2/3 ของทั้งหมด